VITAL SYSTEMS
HELDER NAVIGEREN IN EEN ONGEMAKKELIJKE WERELD
Ik sta en ga eigenlijk altijd in ongemak. En als ik die probeer te duiden is dit het dichtste wat er nu bij in de buurt komt:
De wereld om me heen heeft een oneindige onkenbaarheid. Datzelfde geldt ook voor mijzelf: mijn interne wereld heeft ook een oneindige onkenbaarheid. Die onkenbaarheid heeft een naam: complexiteit. Complexiteit is wat ontstaat als veel verschillende elementen op niet-lineaire manieren tegelijk met elkaar interacteren waardoor het uiteindelijk altijd onvoorspelbaar blijft. Die twee twee complexiteiten (de wereld om me heen en mijn eigen interne wereld) op elkaar laten "passen" is een eeuwig opnieuw zoeken-proberen-en-falen waarbij het doel feitelijk ook eeuwig onzichtbaar blijft.
Imagine a search, one that does not lead to a solution.
Bestaat er zoiets als helder navigeren in, met en door die oneindige onkenbaarheid?
Deze pagina brengt de ervaringen en expertises die ik het navigeren met ongemak in complexiteit samen. Het is de bodem onder mijn inzet op de onderwerpen die me aan het hart gaan: vitale systemen, weerbaarheid, duurzaamheid.
ONE — ALL WITHIN SYSTEM EARTH
One earth system , four spheres, a continuous flow of energy.
Our life, life, takes place in the only life-giving system we know: system earth. System Earth creates and contains life because it has an ingenious composition and has a continuous energy source. It is an interplay of four major spheres that overlap and interpenetrate each other: atmosphere, hydrosphere, lithosphere, biosphere. What happens in one affects the other. Nothing in the Earth system exists in isolation.
And over this entire interplay falls the energy of the sun - short-wave irradiation that controls all four spheres. What energy goes in also goes out — as long-wave radiation, as heat. The balance between the two determines the climate. The disruption of that balance is the central physical fact of our time: warming of the earth system.
Nature is the term we give to the outward appearance of what the Earth system produces. In everyday use, "nature" stands for "everything that lives", "diversity", "evolution", "wildness", "life force", "dynamism". I use both terms as synonyms of each other.
.
System earth is the scientific name for the engine that keeps everything running.
This is not a complete picture of earth system science. It is the minimum model needed to talk about the vitality of the Earth system without drowning in details.
ONE — ALL WITHIN SYSTEM EARTH
One earth system , four spheres, a continuous flow of energy.
Our life, life, takes place in the only life-giving system we know: system earth. System Earth creates and contains life because it has an ingenious composition and has a continuous energy source. It is an interplay of four major spheres that overlap and interpenetrate each other: atmosphere, hydrosphere, lithosphere, biosphere. What happens in one affects the other. Nothing in the Earth system exists in isolation.
And over this entire interplay falls the energy of the sun - short-wave irradiation that controls all four spheres. What energy goes in also goes out — as long-wave radiation, as heat. The balance between the two determines the climate. The disruption of that balance is the central physical fact of our time: warming of the earth system.
Nature is the term we give to the outward appearance of what the Earth system produces. In everyday use, "nature" stands for "everything that lives", "diversity", "evolution", "wildness", "life force", "dynamism". I use both terms as synonyms of each other.
.
System earth is the scientific name for the engine that keeps everything running.
This is not a complete picture of earth system science. It is the minimum model needed to talk about the vitality of the Earth system without drowning in details.
ONE — ALL WITHIN SYSTEM EARTH
One earth system , four spheres, a continuous flow of energy.
Our life, life, takes place in the only life-giving system we know: system earth. System Earth creates and contains life because it has an ingenious composition and has a continuous energy source. It is an interplay of four major spheres that overlap and interpenetrate each other: atmosphere, hydrosphere, lithosphere, biosphere. What happens in one affects the other. Nothing in the Earth system exists in isolation.
And over this entire interplay falls the energy of the sun - short-wave irradiation that controls all four spheres. What energy goes in also goes out — as long-wave radiation, as heat. The balance between the two determines the climate. The disruption of that balance is the central physical fact of our time: warming of the earth system.
Nature is the term we give to the outward appearance of what the Earth system produces. In everyday use, "nature" stands for "everything that lives", "diversity", "evolution", "wildness", "life force", "dynamism". I use both terms as synonyms of each other.
.
System earth is the scientific name for the engine that keeps everything running.
This is not a complete picture of earth system science. It is the minimum model needed to talk about the vitality of the Earth system without drowning in details.
ONE — ALL WITHIN SYSTEM EARTH
One earth system , four spheres, a continuous flow of energy.
ONE — ALL WITHIN SYSTEM EARTH
One earth system , four spheres, a continuous flow of energy.
Our life, life, takes place in the only life-giving system we know: system earth. System Earth creates and contains life because it has an ingenious composition and has a continuous energy source. It is an interplay of four major spheres that overlap and interpenetrate each other: atmosphere, hydrosphere, lithosphere, biosphere. What happens in one affects the other. Nothing in the Earth system exists in isolation.
And over this entire interplay falls the energy of the sun - short-wave irradiation that controls all four spheres. What energy goes in also goes out — as long-wave radiation, as heat. The balance between the two determines the climate. The disruption of that balance is the central physical fact of our time: warming of the earth system.
Nature is the term we give to the outward appearance of what the Earth system produces. In everyday use, "nature" stands for "everything that lives", "diversity", "evolution", "wildness", "life force", "dynamism". I use both terms as synonyms of each other.
.
System earth is the scientific name for the engine that keeps everything running.
This is not a complete picture of earth system science. It is the minimum model needed to talk about the vitality of the Earth system without drowning in details.
Variatie
Dat is een statistische term. Variatie beschrijft hoe sterk waarden van elkaar verschillen binnen een populatie of meting — genetische variatie binnen een soort, variatie tussen jaaropbrengsten, tussen herhaalde metingen. Variatie beschrijft, het is descriptief: het meet wat is. Denk aan het grindpad van de vogel: de honderden steentjes waartussen de zaadjes liggen. Zowel de steentjes als de zaden verschillen in vorm, kleur en grootte. Dát is variatie — pure spreiding, ogenschijnlijk betekenisloos tot de blik van de kijker er iets uit kiest.
Diversiteit
Dat is een term uit de biologie. Diversiteit beschrijft hoevéél verschillende soorten in een ecosysteem voorkomen én in welke verhoudingen. Diversiteit hangt samen met robuustheid: een systeem met hoge diversiteit kan de uitval van één soort dragen, omdat andere soorten vergelijkbare functies vervullen. De 40.000 planten die op de goffer-percelen terugkwamen waren niet één soort maar vele — dát is diversiteit, en het is mede waarom dat herstel bleef staan. Het woord wordt inmiddels ook breed gebruikt voor menselijke groepen, met dezelfde onderliggende intuïtie.
Complexiteit
Dat is een term uit de cybernetica. Complexiteit is wat ontstaat als veel verschillende elementen op niet-lineaire manieren met elkaar interacteren. Een complex systeem heeft niet alleen grote interne variatie, maar ook gestructureerde verbindingen tussen wat varieert. De teruggekeerde bodem bij Mount St. Helens — zaden, schimmels, wortels, insecten die elkaar over en weer mogelijk maken — is complex; een berg stenen heeft ook variatie en is niet complex - ze hebben zeer eenvoudige relaties tot elkaar. Een levende cel heeft variatie én structuur, en is een van de meest complexe entiteiten die we kennen. Let op het onderscheid met gecompliceerd: een vliegtuigmotor is gecompliceerd — ontleedbaar, voorspelbaar, de som der delen. Een stad is complex — het geheel is niet herleidbaar tot de som van de delen.
Variëteit
Dit is ook een specifieke term uit de cybernetica. Variëteit beschrijft het aantal onderscheidbare toestanden dat een systeem kan aannemen — niet wat het is, maar wat het kan. Het is het woord van de tweede proef: het protocol met zijn ene respons heeft lage variëteit, de homeostat die zichzelf herconfigureert hoge. Een lichtknop heeft variëteit twee: aan of uit. Een dimmer met tien standen heeft variëteit tien. Een organisatie met duizend medewerkers die allemaal hetzelfde denken heeft hoge variatie aan personen, maar lage variëteit aan respons.
Verschil
Dit is een zuiver beschrijvende term: die twee zijn niet hetzelfde. Punt. Waardevrij. Verschil zegt op zichzelf nog niets over eerlijk of oneerlijk. Het is het kleinste woord van het eerste verhaal — een gravend knaagdier, een verschil zo gering dat het in geen draaiboek stond, en dat toch het scharnier van een heel systeem bleek.
De eerste woorden komen uit de natuur, de wiskunde en de techniek — te zien bij een knaagdier, een machine, een vogel. Het volgende woord verschijnt pas zodra je ze op mensen toepast.
Ongelijkheid
Iets heel anders: het gaat over hoe iets wáárdevols verdeeld is — geld, veiligheid, kansen, een stem. Het is wat een verschil wórdt op het moment dat wat verdeeld wordt, waarde heeft. Twee mensen die verschillen zijn daarmee nog niet ongelijk; twee mensen die ongelijk behandeld worden, verschillen soms nauwelijks. Wie beide verwart, wuift een echte ongelijkheid weg als "mensen zijn nu eenmaal verschillend", of blaast een onschuldig verschil op tot een onrecht.
En dan, tot slot, één woord dat niet over het systeem gaat, maar over de blik waarmee je ernaar kijkt.
Aandacht
Geen eigenschap van de wereld, maar van de waarnemer: het mechanisme dat bepaalt wát er voor een systeem bestaat. Ze komt in twee soorten die elkaar uitsluiten — een smalle, grijpende blik die één ding uitkiest en de rest als ruis wegfiltert, en een brede, wakende blik die nergens op gericht is en juist daarom klaar is voor het onverwachte. De vogel heeft ze allebei nodig; een stad ook. Anders dan de zes woorden hiervoor beschrijft aandacht niet het systeem dat je bestuurt, maar de blik waarmee je ernaar kijkt. Daarmee is ze het scharnier naar wat verderop komt — vraag nul.
Het verschil dat er het meest toe doet is dit: variatie en diversiteit beschrijven een toestand, variëteit beschrijft een vermogen, en complexiteit is wat dat vermogen nodig maakt — complexiteit kan alleen worden gedragen door een systeem dat voldoende variëteit heeft om zijn eigen complexiteit, of die van de wereld waarin het opereert, aan te kunnen. Dat is, in essentie, wat de wet zegt die deze pagina draagt - only complexity absorps complexity. Verschil en ongelijkheid scheiden op hun beurt het beschrijven van het wegen. En aandacht gaat aan alles vooraf, want je kunt alleen dragen — en alleen eerlijk verdelen — wat je eerst hebt gezien. Zes woorden over het systeem, één over de blik. Samen zijn ze het gereedschap voor de rest van deze pagina.